Karakter boyutu : 12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto
Ölmez Otu
05 Haziran 2012 Salı Saat 15:54
Ölmez Otu, Çukurova’ya inmiş köylülerin, bol pamuklu bir tarlada pamuk toplamalarının ve bu arada yer alan olayların anlatımıdır.





Yaşar Kemal – Ölmez Otu

Yaşar Kemal, Toroslar’da yaşayan ve Çukurova’ya inerek pamuk toplayan köylülerin yaşamını üç roman içinde verdi. Bu üç romanın ilki olan Ortadirek, Yalak köylülerinin Çukurova’ya inişinin hikâyesi idi. İkincisi olan Yer Demir Gök Bakır, Çukurova dönüşü köyde geçirilen bir kışın içinde köyün yaşamını anlatmıştı. Üçüncü roman olan Ölmez Otu ise Çukurova’ya inmiş köylülerin, bol pamuklu bir tarlada pamuk toplamalarının ve bu arada yer alan olayların anlatımıdır.

Her üç romandaki kişiler, romanların bir bütün olması nedeniyle, hemen hemen aynıdır. Zaman zaman bu kişilerden bazıları ön plana çıkmakta, bazıları ikinci planda kalmaktadır. Söz gelişi, Ortadirek‘te Meryemce ile oğlu Uzunca Ali, Koca Halil ön plandadır. Yer Demir Gök Bakır‘da bunlar yavaş yavaş geriye itilir ve Taşbaşoğlu öne çıkar. Ölmez Otu‘nda ise Meryemce bir ad olarak var gibidir, bu kez Taşbaşoğlu ve özellikle Memidik ön planda yer alır.  Ölmez Otu, bir efsaneler romanı olarak nitelendirilebilir. Çünkü romanda, Yaşar Kemal’in yarattığı üç efsane oluşup gelişir. Bunlardan biri Memidik’in bir adamı öldürmesi ile ilgilidir, bu romanda çıkar karşımıza. İkincisi, Taşbaşoğlu’nun ermişlik efsanesidir, Yer Demir Gök Bakır’dan gelir. Bu ikisi kadar geniş olmamakla birlikte bir de Meryemce’nin öldürülmesi, oğlu Uzunca Ali tarafından öldürülmesi efsanesi oluşup gelişir.

 

Romandaki Kişiler

Ölmez Otu‘ndaki kişileri, roman üçlemesinin ilk iki cildinden tanıyoruz. Kadınlar arasında Meryemce, Zalaca Karı, Elif, Taşbaşoğlu’nun karısı, Memidik’in sevgilisi Zeliha özellikle anılabilir. Bir de Kır İsmail’in azgın kızı var.

Meryemce, artık herkesçe bilinen bir kişidir edebiyatımızda. Kanlı canlı bir kişidir, inatçıdır. Konuşmaz kimseyle, duvarlara söyler de oğluna bir şey söylemez. Koca Halil ile olup kalır. Ortadirek‘te her yönü ile verilmiş, Yer Demir Gök Bakır’da köyün içindeki durumu belirtilmiştir. Ölmez Otu’nda ise gerçek kişiliği ile pek az yer alır; buradaki yeri perde arkasındadır diyebiliriz. Oğlu Uzunca Ali tarafından öldürüldüğü inancıyla bir efsane oluşur. Meryemce köyde yapayalnızdır bu romanda.

Zalaca Karı, Uzunca Ali’nin karısı Elif, Taşbaşoğlu’nun karısı ikinci plandadır. Burada Memidik’in sevgilisi Zeliha daha öndedir. Yer Demir Gök Bakır‘da başlayan sevişmeleri ile romana giren bu iki kişi, bu romanda sevişme olayları ile değil de Memidik’in Muhtar Sefer’i öldürme çabaları ile yer alırlar. Dama giren Memidik’i görmeye giden Zeliha, Memidik’in gözlerinde ince uzun bir kadın olarak kalır.

Romanın erkek kişilerinin başında Memidik vardır. Uzunca Ali, Taşbaşoğlu, Muhtar Sefer, Koca Halil, Tebdilhava, Gömleksizoğlu, Köstümoğlu, Ömer, Vurgun Ahmet, Hasan bu arada anılabilir.

Memidik, Sefer’i öldürme çabası içindedir ve bütün aklı ve fikri onu öldürmek üzerine işler. Ondan yediği dayaktan ötürü köylünün ve sevgilisi Zeliha’nın yüzüne bakamaz. Onu öldürüp köylü ve sevgilisi önünde saygınlık kazanmak ister. Düşle gerçek arası bir öldürme olayı oluşturulur Memidik’in çevresinde. Memidik Taşbaşoğlu’na katıksız inanır, tansıklarını allayıp pullayarak anlatır ve Taşbaşoğlu efsanesinin sürüp gitmesini sağlar. Romanda Memidik’in ruhsal yaşamı, bocalamaları ve korkuları derinlemesine ve aynı oranda genişlemesine anlatılır. Sonunda Sefer’i öldürür ve intikamını alır ama kendisi de tutuklularevine düşer. Ölmez Otu’nun en belirli ve olumlu kişisi Memidik’tir diyebiliriz.

Köylünün konuşmadığı Muhtar Sefer ise, “iğrenç bir maske gibi yalancı” yüzlü, ağa tipli, keyfine düşkün, kapısında kabadayılar besleyen ve her şeyi kol gücü ile halleden, bir tilki gibi kurnaz bir kişidir. Korku ve yılgınlık yaratarak jandarmaya yakınlık gösterip büyüklük duygusu ve güçlülük sanısı uyandırarak köylüyü baskı altında tutan muhtarların örneğidir. Avlattığı turaçları ortalıkta kızartıp kokusunu yayan, onları tek başına yiyen, karılarına bile yedirmeyen bir bencildir. İntikamını zamanı gelince almasını bilir. Romanda Ömer’i, Meryemce’yi öldürmek amacıyla köye yollaması da Uzunca Ali’den intikam almak içindir.

Taşbaşoğlu, köylünün zorla ermiş yapıp çıktığı bu çelimsiz adam, bir gün çıkıp geliverir tarlaya. Köylü, gözünde büyüttüğü Taşbaşoğlu ile bu çelimsiz ve ruhsal bakımdan çöküntü içindeki adamın gerçek Taşbaşoğlu olduğuna bir türlü inanamaz. Karısının bile ikircikli davranışı iyiden iyiye üzer onu ve ruhsal yönden tam bir yıkıntıya götürür. Sefer’in düzenlediği bir oyunla iyi bir dayak da yer. Yaşar Kemal, efsane kahramanı ile gerçek kişinin zıtlığını göstermek için onu böyle çelimsiz ve zayıf bir kişi olarak ele almış olmalıdır.

Uzunca Ali, Koca Halil romanda önemlice yer alan kişilerdir. Romanın öbür erkek kişileri bu oyunun birer gölge kişileridir. Fakat Yaşar Kemal, her birinin rolüne uygun karakterlerini çizmiştir.

 

Betimlemeler

Yaşar Kemal, bu romanda kişi betimlemeleri üzerinde fazlaca durmamıştır. Çünkü, bu kişilerin betimlemeleri daha önceden yapılmıştır. Burada Memidik üzerinde durulmuştur daha çok.

Yaşar Kemal, kişileri betimlerken tam bir portre çizmez. Kişiler parça parça betimlenerek kazanırlar kişiliklerini. Çok kez bir iki satırla bir yönünü çizer, başka bir yerde de gene bir iki satırla başka bir yönü çizilir.

Ölmez Otu, pamuk tarlasında çalışan köylüler arasındaki olaylar üzerine kurulmuş olduğundan daha çok doğa betimlemeleri ile doludur. Bunun dışında bina, zaman betimlemelerine pek az rastlanır. Çünkü bu geniş ovada bina yoktur, zaman kavramı ise sıcaklık ve bunaltıcı sıcaklıktan ileri geçemez.

Doğa betimlemelerinde bir ozan gibi liriktir diyebiliriz Yaşar Kemal için. Dili, doğanın renkleri gibi renkli, ışıklı, pırıltılıdır. Bütün doğa betimlemelerini belirtmenin güçlüğünü herkes bilir. Burada bir iki örnekle yetineceğiz.

 

Olaylar

Ölmez Otu‘nda olaylar üç olay zinciri ile bağlıdır birbirine. Bu üç olay zinciri de birbiri içine girer, birbiriyle bağlantılı bir halde yürür, üçü de iç içedir. Bunlar, yukarıda belirttiğimiz üç efsane ile ilgilidir. Bu üç olay zincirinin içinde Sefer’in öldürülmesi, Taşbaş ile Uzunca Ali’nin dövülmesi, Koca Halil’in çıkıp gelişi, pamuk hırsızlığı, Ömer’in Meryemce’yi öldürmek üzere köye gönderilmesi, Memidik’in kadınlarla bazı ilişkileri gibi ikincil olaylar görülür. Bu arada bir kartalın ölümü de unutulmamalıdır. Yaşar Kemal, bu üç zincirin halkalarını birbirine ustalıkla bağladığı gibi üç zinciri de birbirine koşut, aynı zamanda da iç içe yürütebilmektedir. Olayları anlatımı da güçlü ve renklidir.

Yaşar Kemal, Ölmez Otu‘nda, efsane yaratma eğilimini iyice ileri götürmekte, üç efsane yaratarak sürdürmektedir. Çukurova’ya pamuk toplamak için inen Toros köylülerinin yaşamını, düşlerini, çabalarını, birbiriyle çatışmalarını konu olarak alan yazar, şiirli ve kıvrak dili, güçlü anlatımı ile başarılı bir roman örneği daha vermektedir. Düşle gerçek arası bazı olaylara da yer verilen romanda ne insanları ne de insanlar arasındaki çatışmaları yadırgıyoruz. Romandaki köylüler, bütün dağ köylüleri gibi kızgın güneş altında, bataklık topraklarda ekmek parası için didinen kişilerdir. Bütün mutlulukları biraz daha fazla pamuk toplayabilmek, kış için biraz daha hazırlıklı olabilmek, kasabadaki esnafa olan borçlarını ödeyebilmek ve borç almak için yüzlü olabilmektir. Yaşar Kemal, bu fakir insanların yaşamını, yaşama dramını bütün açıklığı ile verebilmektedir.

Muzaffer UYGUNER

Bu yazı toplam 6841 defa okundu.
Bu Yazıya Henüz Yorum Eklenmemiş.
Şu An Sitede
8 Kişi Online
SİTE ANKET
Sitemizi nasıl buldunuz?
Çok İyi
İyi
Orta
Kötü
Çok Kötü
DÜNÜN MANŞETLERi
ETKiNLiKLER  + Ekle 
ARŞİVDE ARA
ÇOK OKUNANLAR